WIERZBA ENERGETYCZNA
(wierzba krzewiasta)
(Salix viminalis vel. Giganthea)
 

wierzba_foto1


napis_galeria

Wstęp

Z prognoz zmian intensywności wykorzystania rolniczej przestrzeni produkcyjnej wynika, iż polskie rolnictwo stanowić będzie w coraz szerszym zakresie źródło surowców dla przemysłu i lokalnej energetyki. Pewną alternatywą są szybko rosnące krzewiaste wierzby, których biomasa może być wykorzystana do chemicznego przetwórstwa (celuloza, metanol) oraz jako odnawialne, ekologiczne paliwo.

Uprawa wierzb krzewiastych na plantacjach polowych może dać rolnikom wiele korzyści ze względu na:

  • niskie nakłady pracy;
  • niską energochłonność uprawy (małe zapotrzebowanie na nawozy i pestycydy);
  • wysoką produktywność;
  • możliwość wykorzystania dużych powierzchni gleb do uprawy;
  • możliwość zastosowania standardowych maszyn do uprawy gleby, sadzenia i z drobnymi adaptacjami do zbioru biomasy;
  • nieograniczony rynek (przyszłościowo);
  • bezpieczna uprawa dla środowiska (integracja celów społecznych: rolnictwa i środowiska).

Charakterystyka botaniczna rośliny

Rodzaj wierzba (Salix L):

  • należy do rodziny wierzbowatych (Salicaceae);
  • obejmuje ponad 300 gatunków;
  • występuje jako drzewa, krzewy i krzewinki.

Krzewiaste gatunki wierzby, tworzące długie elastyczne pędy,nazywane wikliną.

W zależności od tempa wzrostu i innych cech mogą one być wykorzystywane na różne cele.

W praktyce istotne znaczenie ma wierzba konopianka (Salix viminalis). Wykorzystywana jest bardzo często na cele koszykarskie. Jednak w ostatnich latach szybko rosnące formy, mające wysoki potencjał produkcyjny biomasy, coraz szerzej wykorzystywane są na cele energetyczne.

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA ROŚLINY

Wierzba jest rośliną:

  • dwupienną;
  • owadopylną.

Liście:

  • pojedyncze;
  • całkowite;
  • ułożone najczęściej skrętolegle;
  • pierzasto unerwione;
  • blaszki liściowe mają zróżnicowane kształty(od okrągłych do równowąskich, o brzegach całych lub ząbkowanych.

Kwiaty:

  • zebrane w kwiatostany, zwane są kotkami;
  • są one cienkie, walcowate, krótko osadzone;
  • rozwijają się wczesną wiosną, przed rozwojem liści lub rzadziej równocześnie z liśćmi;

Dzięki obecności pączków wzrostowych na korzeniach, w strefie przyłodygowej, gatunki z rodziny Salix mają zdolność wytwarzania nowych pędów w kolejnych okresach wegetacji.

W tej prezentacji używane określenia „wierzba” i „wiklina” są synonimami i dotyczą szybko rosnących form należących do gatunku Salix Viminalis, wykorzystywanych na cele energetyczne.

Wymagania klimatyczno-glebowe

Z opracowanej przez Światową Organizację Meteorologiczną (WNO) komputerowej prognozy wzrostu i produktywności wierzb krzewiastych na plantacjach polowych wynika, że w Polsce istnieją korzystne warunki do produkcji drewna z wierzb. W analizie tej przyjęto średnio 210 dni okresu wegetacyjnego w Gdańsku i 215 dni w Krakowie. Suma opadów w Polsce wynosi średnio od 500 do 700mm. Na podstawie tej symulacji ustalono, że średnia produktywność wierzb krzewiastych w warunkach polskich może wynieść ok.14 ton suchej masy drewna z 1 ha w ciągu roku.

Plantacje wierzby energetycznej mogą być lokalizowane w rejonach, w których gleby od marca do końca października są dostatecznie uwilgotnione.

Wiklina reaguje szczególnie wyraźnie na przebieg warunków atmosferycznych od połowy czerwca do końca sierpnia (w tym okresie przypada maksymalny przyrost masy roślinnej). Opady i umiarkowanie wysoka temperatura w tym okresie wpływają na wysokość plonów prętów wikliny. Susza powoduje spadek plonowanie nawet o 50%. Jest ona szczególnie niebezpieczna w okresie przyjmowania się zrzezów. Oprócz wody dostarczonej z opadów deszczu, duże znaczenie dla wikliny ma wilgoć nagromadzona w glebie po zimie oraz odpowiedni poziom wody gruntowej.

Zalecane rodzaje gruntów pod uprawę wierzb z rodziny salix viminalis to:

  • grunty użytkowane rolniczo (płużnie) o klasach bonitacji III do IV;
  • gleby aluwialne napływowe oraz mady;
  • gleby nadmiernie wilgotne, ale nie zabagnione (obecnie wykorzystywane jako użytki zielone);
  • grunty niższych klas bonitacji (V), pod warunkiem ich nawadniania i nawożenia np. osadami ściekowymi;
  • gleby zanieczyszczone przez przemysł np. metalami ciężkimi.

Wybór i przygotowanie stanowiska

Przed założeniem plantacji należy uwzględnić:

– właściwe jej rozplanowanie w terenie, które umożliwi zmechanizowanie prac polowych tj.

  • sadzenie;
  • nawożenie;
  • pielęgnacja;
  • zbiór.

– wydzielenie dróg technologicznych i miejsc na uwrocia sprzętu zmechanizowanego;

– istniejące przeszkody naturalne , jak na przykład linie wysokiego napięcia ( trzyletnie rośliny osiągają 5-6 m wysokości);

– wykonanie analizy glebowej tj.

  • ustalenie zasobności gleby i wielkości potrzebnego nawożenia mineralnego;
  • odczyn gleby (pH) powinien być zawarty w granicach 5,5 ? 7,5.

Przygotowanie stanowiska pod przyszłą plantację wierzb krzewiastych powinno rozpocząć się w roku poprzedzającym sadzenie. Gleba pod polową plantację energetyczną powinna być przygotowana tak jak pod inne rośliny rolnicze: zboże, rzepak, czy okopowe.

W zależności od poziomu kultury rolnej i od przedplonu, najczęściej powinny być wykonane następujące zabiegi:

  • odchwaszczenie;
  • dostosowanie składników pokarmowych gleby do potrzeb wierzby;
  • prawidłowe uprawienie gleby.

Bardzo ważnym jest sadzenie wierzby w odchwaszczonej glebie, ponieważ walka po posadzeniu jest utrudniona i bardzo kosztowna.

Jeżeli przeznaczona pod wierzbę glebę była odłogowana lub są to użytki zielone, najczęściej stosuje się następujące zabiegi:

  • koszenie i zebranie chwastów;
  • na chwasty szczególnie wieloletnie jak: perz, ostrożeń czy powój należy zastosować Roundup w dawce 4-8 litrów na hektar;
  • talerzowanie;
  • bronowanie;
  • głęboka orka przed zimą.

Bardzo ważny zabiegiem jest zimowa głęboka orka przy użyciu pługa z przedpłużnikiem na głębokość nie mniejszą niż 30-40 cm. Orka ta miesza wysiane wcześniej nawozy fosforowo- potasowe z warstwą orną gleby.

Dobór gatunków

Do uprawy na plantacjach energetycznych wykorzystywane są różne gatunki szybko rosnących wierzb krzewiastych:

  • salix viminalis;
  • salix amigdalina;
  • salix dacyclados;
  • etc.

Najodpowiedniejszymi do uprawy w Polsce są różne formy z gatunku Salix viminalis – wierzba konopianka i jej wewnątrz i między gatunkowe krzyżówki.

Klony wykorzystywane do zakładania plantacji energetycznych powinny charakteryzować się między innymi:

  • intensywnym wzrostem roślin;
  • szybkim odrostem pędów po zbiorze;
  • odpornością na choroby i szkodniki;
  • dobrą mrozoodpornością;
  • korzystną morfologią pędów;
  • dobrą jakością drewna;
  • rozmnażać się wegetatywnie.

Najodpowiedniejsze formy wg. Katedry Hodowli Roślin i Nasiennictwa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie zostały przedstawione w tabeli.

Nazwa klonu
Numer klonu w kolekcji UWM


Salix viminalis x S. dasyclados ssp. Baltica

1001


Salix viminalis selecta x S. americana

1019


Salix viminalis HS 7/55 klon 22

1023


Salix viminalis x S. viminalis lanceolata

1033


Salix viminalis cul. Piaskówka

1040


Salix viminalis x S. amigdalina

1046


Salix viminalis var. gigantea

1047


Salix viminalis var. regalis

1048


Salix viminalis 082

1054

Przy doborze klonów zwracać należy uwagę min. na:

  • rodzaj gleby;
  • przeznaczenie surowca wierzbowego;
  • częstość zbiorów surowca wierzbowego;
  • warunki fizjograficzne upraw wierzby;
  • poziom wód gruntowych;
  • nasłonecznienie;
  • długość okresu wegetacyjnego;
  • itp.

Dobór odpowiednich klonów wierzby Salix viminalis do warunków jej uprawy gwarantuje wysokie plony !!!

Sadzenie

Sadzenie odbywa się:

  • wczesną wiosną i wówczas sadzenie powinno odbywać się tak wcześnie jak to jest tylko możliwe;
  • jesienią, po zakończeniu okresu wegetacji, kiedy uwilgotnienie gleby jest bardzo dobre.

Wierzbę rozmnaża się wegetatywnie za pomocą zrzezów (sztobrów, sadzonek) tzn. kawałków pociętego pędu, które po wysadzeniu do gleby ukorzeniają się, tworząc nowe rośliny.

Materiałem nasadzeniowym są zrzezy (sztobry), charakteryzujące się:

  • długość 20-25cm;
  • grubość od 5 do 15mm;
  • najlepiej sadzonki wykonane z odrostów jednorocznych lub dwuletnich.

Wcześniej przygotowane sadzonki powinny być przechowywane w chłodni w temperaturze ok. 4oC w warunkach dużej wilgotności. Na 4 dni przed sadzeniem zrzezy wyjmuje się z chłodni (lub zimnej piwnicy) po czym korzystnie jest umieścić je w wodzie (unikając całkowitego zanurzenia) na okres 2-3 dni w celu pobudzenia ich wzrostu.

Sadzonki powinny znajdować się jak najbliżej miejsca sadzenia i muszą być zabezpieczone przed nasłonecznieniem i działaniem silnego wiatru, ponieważ ograniczy to ich wysuszanie.

Gęstość sadzenia uzależniona jest następujących czynników:

  • wielkość i przeznaczenie plantacji (plantacja mateczna, zbiór na biomasę;)
  • rozstawu kół maszyn rolniczych, zwłaszcza ciągników i maszyn towarzyszących przy sadzeniu, pielęgnacji oraz zbiorze z plantacji;
  • cykl pozyskiwania biomasy ( co roku, co dwa lata lub co trzy lata).

W warunkach Polski wysadza się od 20 do 60 tys. sadzonek na 1 hektar.

Najczęściej jest to 40 tys. sztuk sadzonek na jeden hektar w rozstawie 0,75m międzyrzędzia i 0,33m odległości w rzędzie. Zrzezy sadzi się równo z glebą lub ich wierzchołki mogą wystawać 1-3 cm nad powierzchnię.

W Szwecji sadzi się zrzezy w równoległych rzędach. Odległość między rzędami wynosi 0,75 m, następnie 1,25 m, znów dwa rzędy w odległości 0,75 m, odstęp 1,25 m itd. (sadzenie pasowe). Odległość między zrzezami w rzędzie wynosi 0,50 m, co daje obsadę około 15 000 zrzezów na hektar (przy powyższym sposobie sadzenia zakłada się zbiór roślin w cyklach 3-letnich).

Przy sadzeniu należy pamiętać o biegunowości sadzonek. Posadzenie niezgodne z właściwym kierunkiem wzrostu opóźnia rozpoczęcie wegetacji o około 3 tygodnie.Wierzbę sadzić można ręcznie lub maszynowo.

Pielęgnacja i nawożenie roślin

PIELĘGNACJA

W pierwszym roku plantacja wierzby krzewiastej jest narażona na dużą konkurencję ze strony chwastów, dlatego zwalczanie ich w pierwszym roku wegetacji roślin jest podstawowym zbiegiem uprawowym.

Duże zachwaszczenie plantacji wierzb krzewiastych w pierwszym roku jest najczęstszą przyczyną niepowodzenia uprawy tego gatunku w kolejnych latach!

Po zasadzeniu zrzezów (zanim zaczną rozwijać się pędy, 1-3 dni po sadzeniu) należy zastosować herbicydy doglebowe:


Nazwa środka

Dawka środka w kg/ha

Azotop
1,5-2,5

Bladex 50 WP
2,0-5,0

Bladex 500S.C.
3,0-4,0

Jeśli chemiczna walka z chwastami nie daje zadawalających wyników i wystąpi zachwaszczenie wtórne trzeba zastosować pielęgnację: – mechaniczną, maszynami do uprawy międzyrzędziowej;

– ręczną.

Bardzo ważne jest, aby mechaniczne zwalczanie chwastów rozpocząć zanim chwasty rozwiną silny system korzeniowy. Najczęściej w okresie wegetacji wymagane jest dwukrotne spulchnienie międzyrzędzi w celu zniszczenia chwastów.

Po zakończeniu pierwszego okresu wegetacji plantacje należy skosić zimą w celu stymulowania wzrostu i rozkrzewienia roślin w następnych latach uprawy (pozyskane pędy nadają się do produkcji zrzezów). Z jednego ha wierzby w pierwszym roku można uzyskać materiał do posadzenia na ok.5-7 ha nowej plantacji.

W dalszych latach użytkowania na dobrze prowadzonej plantacji szybko rosnących wierzb krzewiastych chwasty nie stanowią zagrożenia dla roślin.W okresie wegetacji na chwasty jednoliścienne można stosować nalistne herbicydy selektywne np. Fusilade Super EC, Targa 10 EC, Targa Super 5 EC.

Zarówno w pierwszym roku uprawy jak i po ścięciu wierzba narażona jest na zniszczenie przez zwierzynę łowną. W celu zabezpieczenia przed zgryzaniem części zewnętrzne plantacji o szerokości 7-10m należy spryskiwać repelentem STOP Z w rozcieńczeniu 3 %.

NAWOŻENIE ROŚLIN

Przy ustalaniu wysokości nawozów mineralnych pod wiklinę należy uwzględnić:

  • zasobność gleby;
  • skład mechaniczny;
  • pH gleby;
  • przedplon.

Pierwszy rok uprawy

Pierwszy rok traktowany jako faza wstępna. Należy zadbać o właściwy rozwój systemu korzeniowego i rozkrzewienia się roślin.

Należy pobrać próbki glebowe celem określenia zawartości makro i mikroelementów w glebie i uzupełnić braki składników pokarmowych. W tym okresie należy bardzo ostrożnie dawkować nawozy.

Nawożenie mineralne NPK zastosować w proporcji 30:10:30 kg/ha.

Panuje pogląd, że w pierwszym roku po wysadzeniu nawożenie plantacji wikliny na glebach zasobniejszych w składniki mineralne jest w zasadzie zbędne. Dawniej plantacje zakładano przeważnie na oborniku, nie stosując nawożenia mineralnego w pierwszym roku uprawy. Obecnie zaleca się stosowanie nawozów zielonych (głównie mieszanek roślin strączkowych ) uprawianych jako przedplon.

Zarówno do przygotowania gleby przed sadzeniem, jak i w dalszych latach dobrym nawozem może być osad ściekowy. Zawsze jednak należy stosować osad o badanym składzie, który jest dopuszczalny do zastosowania w rolnictwie.

Po pierwszym roku uprawy pędy powinny być wycięte w okresie zimowym, co będzie stymulowało rozkrzewienie roślin w drugim i następnych latach wegetacji.

Drugi rok uprawy

W drugim roku rośliny należy nawozić intensywnie NPK odpowiednio 80:30:80 kg/ha.W tym czasie składniki pokarmowe pobierane z gleby są wykorzystywane przez rośliny do tworzenia dużej liczby pędów, liści i korzeni.

Trzeci i dalsze lat uprawy

Nawozy NPK zastosować w ilości 80:30:80 kg/ha. Po opadnięciu liści i uformowaniu się warstwy ściółki, zapotrzebowanie na nawożenie mineralne jest nieco niższe, ponieważ część składników pokarmowych roślin przyswajają z rozkładającej się biomasy liści.

Produktywność wierzby krzewiastej

W pierwszy roku po wysadzeniu:

  • zrzezy ukorzeniają się;
  • wytwarzają 1-3 pędy nadziemne;
  • pędy osiągają wysokość od 1 do 2,5m wysokości;
  • grubość pędów 7-13mm.

W drugim roku uprawy:

  • rośliny wytwarzają nieporównywalnie od pierwszego większą liczbę pędów (od kilku do kilkunastu ), jest to efekt ścięcia roślin po pierwszym okresie wegetacji;
  • wysokość roślin 2,6-3,0m
  • średnia grubość pędów 13mm

W trzecim roku uprawy (pędy dwuletnie na trzy letniej karpie):

  • rośliny uzyskały wysokość 3,3- 4,5m
  • średnia grubość pędów 20mm

Wysokość trzyletnich pędów na czteroletniej karpie wahała się od 5,5 do 6,0m, a średnia grubość pędu wynosiła 30mm.

Plon suchej masy drewna wierzby w jednym z badań wyniósł średnio 17,5 t/ha/rok.

Plon drewna wzrastał wraz z opóźnianiem terminu zbioru. Najwyższy był on przy zbiorze roślin co 3-lata (21,55 t/ha/rok). Plon suchej masy drewna u badanych form był zróżnicowany, najwyższy plon dała Salix viminalis 082 (średnio 21,72 t/ha/rok). Produktywność użytych w doświadczeniu form była najwyższa, gdy zbierano je w cyklu 3-letnim. Plon suchej masy drewna w tej kombinacji zawarty był w przedziale od 18,55t/ha/rok do 26,44t/ha/rok w zależności od klonu.

Pozyskiwanie drewna rozpoczyna się zwykle po dwóch latach uprawy i może odbywać się w cyklach: jednorocznych, dwuletnich lub trzyletnich.

Całkowity okres użytkowania karpy określa się na około 30 lat. Po tym okresie glebę należy rekultywować.

Zbiór wierzby krzewiastej

Do zbioru wierzby krzewiastej w powyższych rotacjach przystępujemy:

  • po zakończeniu okresu wegetacji;
  • gdy z pędów opadną liście;
  • w praktyce przypada to od 15 listopada i trwa do końca marca, czyli do rozpoczęcia przez rośliny nowego okresu wegetacji .

Pędy powinny być ścinane na wysokości 5-10 cm nad powierzchnią gleby.

Na wiosnę niskie karpy wypuszczają nowe pędy, które można eksploatować w powyższych cyklach zbioru. Produkcja na plantacji krzewiastych wierzb może przebiegać bez większych zakłóceń przez okres 20-30 lat.

Zbiór uzależniony jest od dalszego przeznaczenia:

– zbiór na sadzonki;

– zbiór na biomasę.

Do zbioru roślin w cyklach jednorocznych można wykorzystać silosokombajny do zbioru kukurydzy współpracujące z ciągnikami, które rozdrabniają materiał na zrębki (zbiór na biomasę), lub ścinanie przy użyciu sekatorów, pił spalinowych, kosiarek listwowych (zbiór na sadzonki).

Do zbioru roślin w cyklach dwu- lub trzyletnich można użyć specjalistycznych maszyn ze zmodyfikowanym aparatem tnącym. Kombajny takie rozdrabnia pędy na 3-5 cm zrębki, które są następująco wydmuchiwane do pojemnika znajdującego się na kombajnie lub na przyczepę ciągniętą przez ciągnik jadący obok kombajnu (tak jak przy zbiorze kukurydzy).Inne maszyny stosowane do zbioru wierzb krzewiastych ścinają i wiążą całe rośliny w wiązki. Na plantacjach niewielkich obszarowo rośliny szybko rosnących wierzb krzewiastych mogą być pozyskiwane ręcznie przy użyciu pił łańcuchowych niezależnie od cyklu zbioru. Tak pozyskana biomasa może być przechowywana w stertach a następnie rozdrabniana za pomocą rębarek do drewna.

Zastosowanie

PRZEMYSŁ I ENERGETYKA

  • Produkcja biomasy dla celów energetycznych,
  • Produkcja celulozy,
  • Produkcja metanolu,
  • Produkcja ekranów akustycznych, mat drogowych itp.
  • Architektura ogrodowa: ogrodzenia, altany itp.

OCHRONA GLEBY

  • Rekultywacja terenów przemysłowych,
  • Tworzenie stref ochronnych wokół zakładów przemysłowych,
  • Tworzenie stref ochronnych wokół wysypisk śmieci,
  • Rekultywacja skarp piaskowni,
  • Wstrzymanie erozji wzgórz pozbawionych naturalnej roślinności.

OCHRONA WODY

  • Tworzenie stref ochronnych wokół oczyszczalni ścieków,
  • Tworzenie plantacji w celu degradacji osadów z oczyszczalni,
  • Utrwalanie i umacnianie brzegów zbiorników wodnych,
  • Tworzenie hydrobiologicznych oczyszczalni ścieków.

OCHRONA POWIETRZA

  • Tworzenie stref ochronnych wokół dróg i autostrad.

Znaczenie gospodarcze

Formy drzewiaste wierzby mogą być wykorzystywane w bardzo różny sposób. Drewno wierzbowe znajduje zastosowanie do:

  • produkcji doskonałego brykietu i peletu opałowego;
  • produkcji sieczki i zrębki opałowej;
  • wyroby sklejki;
  • płyt pilśniowych i wiórowych;
  • mas celulozowych.

Tarcica wierzby:

  • elementy konstrukcji mebli;
  • opakowania drewniane;
  • wyroby papiernicze;
  • garbniki;
  • środki lecznicze (kwas salicylowy);
  • rysownice;
  • narzędzia rolnicze;
  • sprzęt gospodarstwa domowego;
  • galanteria drzewna (np. zapałki)

Długie wiązki gałęzi wierzbowych, nazywane faszyną, oraz nieokorowane wałki o średnicy około 8-10mm, mają zastosowanie w budownictwie wodnym do umacniania brzegów kanałów, rzek i potoków, wałów przeciwpowodziowych itp.

Krzewiaste wierzby sadzi się w ramach rekultywacji terenów przemysłowych i stref ochronnych wokół fabryk, nie tylko ze względu na tolerancję na zanieczyszczenia, ale również na pionierski charakter tych gatunków, zdolnych do opanowania terenów charakteryzujących się często silnym zakwaszeniem, brakiem wody i substancji organicznej. Podobne zastosowanie mogą znaleźć wierzby na silnie toksycznych wysypiskach śmieci i odpadów.

Nasadzenia wierzbowe, poza wartościami użytkowymi, wpływają korzystnie na mikroklimat otoczenia:

  • powstrzymują erozję gleby;
  • umacniają i upiększają krajobraz;

Salix Viminalis polecany jest ostatnio w ochronie środowiska na terenach przemysłowych skażonych metalami ciężkimi, przy rekultywacji gleb, przy drogach szybkiego ruchu, budynkach mieszkalnych i inwentarskich.

Oprócz tego plantacje wiklinowe spełniają funkcję biologicznych oczyszczalni ścieków, które odprowadzane na pola wiklinowe są biologicznie rozkładane i oczyszczane.

Drewno wierzbowe jest bogate w celulozę. W drewnie pędów jednorocznych Salix Viminalis stwierdzono 49,2% celulozy, natomiast w 3-letnich pędach 51,6%. Potwierdzają to wyniki badań przeprowadzonych w Irlandii Płn. Wskazują one możliwości wykorzystania pędów Salix viminalis do produkcji masy celulozowej, z której można otrzymać dobre jakościowo tektury faliste i niższej jakości papier gazetowy i maszynowy. Przydatność tego drewna wzrasta, gdy pozyskuje się pędy w dłuższych cyklach rotacji (3-4 letnie).

Dawniej drewna wierzbowego używano do wyrobu czółen, koryt, kabłąków oraz obręczy do beczek. Drewno to było też często używane jako materiał budowlany oraz szalunkowy w postaci żerdzi. Jako lekki materiał służyło też często do wyrobu palet malarskich i protez.

Obecnie coraz większe znaczenie nabiera uprawa wierzby na cele energetyczne. Wykorzystanie wierzby jako źródła energii, to nowy dochodowy kierunek produkcji rolniczej.

Wierzbowy surowiec energetyczny ma tę właściwość, że jest w zasadzie niewyczerpalnym i samoodtwarzjącym się źródłem, w odróżnieniu od surowców kopalnianych, których zasoby są ograniczone. Ponadto spalane drewno jest znacznie mniej szkodliwe dla środowiska niż produkty np. spalania węgla. Dodatkową zachętą do uprawy wierzby energetycznej na gruntach rolniczych są wsparcia unijne na zakładanie plantacji roślin energetycznych oraz inne dotacje i fundusze pomocowe.

Opracował:
mgr inż. Krzysztof Olkowski

Literatura:

1.Dr inż. Anna Grzybek, Biomasa jako alternatywne żródło energii, Warszawa 2002r
2.Prof. dr hab. Józef Tworkowski, Uprawa wierzb krzewiastych na gruntach rolniczych.
3.Prof. dr hab. Stefan Szczukowski; Dr inż. Mariusz Stolarski, Energia cieplna z wierzb krzewiastych.



Facebook